
مقدمه
در تابلوهای برق، ما دو نوع کلید حفاظتی بسیار رایج داریم: کلید مینیاتوری (MCB) و کلید اتوماتیک (MCCB/ACB). بسیاری از افراد تازه کار این دو را با هم اشتباه میگیرند یا کاربرد آنها را یکی میپندارند. اما در واقعیت، هر کدام کاربرد خاصی دارند و جایگزین یکدیگر نیستند. در این مقاله تفاوتهای فنی و کاربردی این دو را به زبان ساده بررسی میکنیم.
کلید مینیاتوری (MCB) برای حفاظت از مدارهای با جریان کم تا متوسط (معمولا تا 125 آمپر) استفاده میشود. این کلیدها سایز کوچکی دارند و برای مصارف خانگی و روشنایی یا مدارهای فرمان صنعتی مناسب هستند.
در مقابل، کلید اتوماتیک (MCCB) برای جریانهای بالا (از 16 آمپر تا 1600 آمپر و بالاتر) طراحی شده است. این کلیدها بدنه بزرگتری دارند و اغلب در ورودی اصلی تابلو یا برای حفاظت موتورهای بزرگ صنعتی به کار میروند.
مهمترین تفاوت این دو در ظرفیت تحمل جریان است. کلید مینیاتوری نمیتواند جریانهای چندصد آمپری را عبور دهد و اگر در مدارهایی با جریان بالا استفاده شود، ذوب میشود یا دچار گرمای بیش از حد میگردد.
از سوی دیگر، توان قطع کلید اتوماتیک بسیار بالاتر است. یعنی کلید اتوماتیک میتواند اتصال کوتاههای با شدت جریان بسیار بالا (مثلا 50kA یا 100kA) را ایمن قطع کند، در حالی که کلید مینیاتوری در چنین شرایطی ممکن است منفجر شود یا توان قطع کافی نداشته باشد.
کلیدهای مینیاتوری معمولاً تنظیمات خاصی ندارند و جریان قطع آنها ثابت است. اما کلیدهای اتوماتیک اغلب دارای ترمینالهای تنظیم (Trip Unit) هستند. کاربر میتواند مقدار جریان نامی و زمان تاخیر قطع را در کلید اتوماتیک تنظیم کند. این ویژگی کلید اتوماتیک را برای حفاظت از موتورهای بزرگ و ترانسفورماتورها ایدهآل میسازد، زیرا موتور هنگام راهاندازی جریان ضربه (Inrush) بالایی میکشد که نباید کلید را قطع کند.
از نظر ظاهری، کلید مینیاتوری بسیار جمع و جور است و روی ریل DIN نصب میشود. کلید اتوماتیک فضای بیشتری اشغال میکند و گاهی نیازمون پیچ و مهره مستقیم روی تابلو است. همچنین از نظر قیمت، کلید اتوماتیک به دلیل پیچیدگی ساخت و ظرفیت بالاتر، هزینه بیشتری نسبت به کلید مینیاتوری دارد.
انتخاب میان کلید اتوماتیک و کلید مینیاتوری کاملا به مقدار جریان و نوع بار شما بستگی دارد. برای مدارهای فرمان، روشنایی و بارهای سبک از کلید مینیاتوری استفاده کنید و برای تغذیه اصلی تابلو و موتورهای سنگین، حتما به سراغ کلید اتوماتیک بروید. شناخت این تفاوتها باعث میشود سیستم برقی شما استانداردتر و ایمنتر شود.