استانداردهای تجهیزات الکتریکی ضد انفجار

مقدمه
خرید تجهیزات ضد انفجار به سادگی خرید یک کلید معمولی نیست. شما نمی‌توانید به هر فروشگاهی اعتماد کنید. تجهیزات باید دارای گواهینامه‌ها و برچسب‌های خاصی باشند که تایید می‌کند آن‌ها توانایی تحلیل خطر انفجار را دارند. در دنیای مهندسی، چندین استاندارد معتبر وجود دارد که تولیدکنندگان و خریداران باید آن‌ها را بشناسند. در این مقاله مهم‌ترین استانداردهای تجهیزات الکتریکی ضد انفجار را بررسی می‌کنیم.

استانداردهای اروپایی (ATEX)

استاندارد ATEX (ATmosphères EXplosibles) یکی از شناخته‌شده‌ترین استانداردهای جهان است که در اتحادیه اروپا اجباری است. اگر دستگاهی برچسب ATEX داشته باشد، یعنی طبق استانداردهای EN 60079 و سایر مستندات اروپایی آزمایش شده است. این استاندارد تجهیزات را بر اساس نوع حفاظت (مثل Ex d یا Ex e) و نوع گاز (Group I, II, III) و دمای سطح (Temperature Class) رتبه‌بندی می‌کند. کار با تجهیزات ATEX برای شرکت‌هایی که صادرات به اروپا دارند یا در پروژه‌های اروپایی فعالیت می‌کنند، ضروری است.

استانداردهای بین‌المللی (IECEx)

سیستم IECEx یک سیستم جهانی برای تطبیق و ارزیابی تجهیزات مناطق خطرناک است. این استاندارد مشابه ATEX است اما تمرکز آن بر روی مقررات بین‌المللی است. گواهینامه IECEx نشان می‌دهد که تجهیز طبق استانداردهای IEC (مانند IEC 60079) تست شده است. این استاندارد به ویژه برای صنایع نفت و گاز که فعالیت جهانی دارند، بسیار مهم است، زیرا تضمین می‌کند تجهیز در تمام نقاط دنیا با الزامات محلی سازگار است.

استاندارد NEC (آمریکا و کانادا)

در آمریکای شمالی، استانداردهای کمی متفاوت هستند. NEC (National Electrical Code) از کلاس‌بندی‌های (Class I, II, III) و تقسیم‌بندی‌های (Division 1, 2) استفاده می‌کند. تجهیزات برای این مناطق باید گواهینامه‌هایی مانند UL (Underwriters Laboratories) یا CSA داشته باشند. این استانداردها با اروپایی/IEC تفاوت دارند، بنابراین اگر تجهیزاتی از آمریکا وارد می‌کنید، باید مطمئن شوید که با منطقه خطرناک شما در ایران سازگار است (گاهی نیاز به محاسبات اکووالانسی است).

تفسیر برچسب‌های تجهیزات (Labeling)

خواندن برچسب تجهیزات ضد انفجار یک مهارت است. معمولاً روی تجهیز عباراتی مانند “Ex d IIB T4” نوشته شده است.

Ex: نشان‌دهنده تجهیز ضد انفجار.
d: نوع حفاظت (Flameproof).
IIB: گروه گاز (گازهای هیدروکربنی).
T4: کلاس دمایی (تا ۱۳۵ درجه سانتی‌گراد).
مهندسان باید این نمادها را درک کنند تا تجهیز درستی را برای محیط (Zone) انتخاب کنند.

اهمیت تاییدیه‌های شخص ثالث
تولیدکننده نباید فقط ادعا کند که محصولش ضد انفجار است. باید یک آزمایشگاه معتبر شخص ثالث (Third Party) محصول را تست کرده و تاییدیه داده باشد. خرید تجهیزات بدون گواهینامه معتبر، خطر امنیتی بزرگی است. همیشه گواهی‌ها (Certificates) را از فروشنده بخواهید و تاریخ اعتبار آن‌ها را چک کنید.

نتیجه‌گیری

استانداردهای تجهیزات ضد انفجار زبان مشترک ایمنی در جهان هستند. شناخت استانداردهای ATEX، IECEx و NEC به مهندسان کمک می‌کند تا تجهیزاتی را انتخاب کنند که هم ایمن باشند و هم با قوانین ملی و بین‌المللی مطابقت داشته باشند. همیشه روی گواهینامه‌های معتبر تمرکز کنید و از تجهیزات بدون استاندارد دوری کنید.

• خازن لیفاسا
• خازن فراکو
• خازن پارس کاپا سی تو
• خازن پی کی سی