
مقدمه
در صنایع بزرگ و تولیدی، تجهیزات برق صنعتی قلب تپنده سیستم هستند. وقتی این تجهیزات کار میکنند، تولید جریان دارد، اما وقتی متوقف میشوند، کل کارخانه فلج میشود. بسیاری از مدیران تصور میکنند که نصب تجهیزات کافی است و دیگر نیازی به بررسی آنها نیست. این یک باور غلط است. نگهداری و سرویس دورهای تجهیزات برق، تنها راه تضمین پایداری تولید و جلوگیری از هزینههای سنگین تعمیرات است. در این مقاله اهمیت سرویس و روشهای انجام آن را بررسی میکنیم.
بسیاری از کارخانهها تنها زمانی به فکر تکنسین برق میافتند که سیستم خراب شده باشد. این روش “تعمیر پس از خرابی” است. اما در صنایع مدرن، رویکرد “نگهداری پیشگیرانه” (Preventive Maintenance) حاکم است. نگهداری پیشگیرانه به این معنی است که شما قبل از وقوع خرابی، علائم فرسودگی را شناسایی و رفع میکنید. مثلاً تعویض یک فیوز معیوب قبل از اینکه بترکد، یا سفت کردن پیچهای شل شده قبل از اینکه باعث جرقه و آتشسوزی شود. این رویکرد هزینههای ناگهانی و توقفهای طولانی را به شدت کاهش میدهد.
برای سرویس اصولی، باید یک چکلیست دقیق داشته باشید. مواردی که باید ماهانه یا فصلی چک شوند عبارتند از:
بررسی دمای ترمینالها: با دوربینهای حرارتی (Thermography) یا با دست (با احتیاط)، دمای تمام پیچها و ترمینالها را چک کنید. گرمای غیرعادی نشاندهنده اتصال شل است.
تمیزکاری فنها و فیلترها: گرد و غبار دشمن شماره یک تجهیزات الکترونیکی است. فنهای خنککننده رگولاتورها و اینورترها را تمیز کنید تا داغ نشوند.
تست عملکرد کلیدها: کلیدهای اتوماتیک و مینیاتوری را چند بار قطع و وصل کنید تا از سلامت مکانیزم آنها مطمئن شوید. کلیدی که مدتها کار نکرده ممکن است در هنگام نیاز، گیر کند.
بررسی وضعیت خازنها: بانکهای خازنی را چک کنید تا خازنی باد نکرده یا نشتی نداشته باشد.
بسیاری از خرابیهای الکتریکی ریشه فیزیکی دارند. گرد و غبار و رطوبت میتوانند باعث قوس الکتریکی (Arcing) و در نهایت کوتاهی شوند. تمیزکاری دورهای تابلو برق با هوای فشرده خشک، عمر مفید رلهها و کنتاکتورها را به شدت افزایش میدهد. همچنین، بررسی نشت روغن در ترانسفورماتورهای کوچک یا کلیدهای روغنی بسیار حیاتی است. روغن کثیف یا کم عایقکاری را از بین میبرد.
یک سرویس خوب، بدون ثبت گزارش بیفایده است. تکنسینها باید تمام کارهایی که انجام دادهاند، پارامترهایی که اندازه گرفتهاند و anomalieهایی که مشاهده کردهاند را در دفتر یا نرمافزار ثبت کنند. این دادهها در طول زمان یک تاریخچه از عملکرد سیستم میسازند. با تحلیل این دادهها، مهندسان میتوانند الگوهای خرابی را پیشبینی کنند و قبل از وقوع بحران، دست به تعویض تجهیز بزنند.
نگهداری و سرویس تجهیزات برق صنعتی یک هزینه اضافی نیست، بلکه سرمایهگذاری است. با اختصاص زمان برای بازرسیهای دورهای، تمیزکاری و تست تجهیزات، شما از توقفهای پرهزینه و خطرات ایمنی جلوگیری میکنید. یک برنامه سرویس منظم، تضمین میکند که تجهیزات شما همیشه در اوج کارایی باشند.