
مقدمه
صنایع نفت و گاز از بزرگترین مصرفکنندگان تجهیزات ضد انفجار در جهان هستند. ماهیت مواد هیدروکربنی که استخراج، پالایش و منتقل میشوند، به طور ذاتی قابل اشتعال است. در چنین صنعتی، یک تجهیز برقی ساده میتواند مقدمهای بر یک حادثه بزرگ باشد. در این مقاله بررسی میکنیم که تجهیزات برقی ضد انفجار چه کاربردهایی در بخشهای مختلف نفت و گاز دارند.
در پلتفرمهای نفتی و ایستگاههای پمپاژ نفت، گاز متان و بخارات نفتی در فضا پراکنده شدهاند. موتورهای پمپ اصلی، لامپهای روشنایی و تابلوهای برق در این بخش باید حتماً ضد انفجار باشند. به طور خاص، موتورهای الکتریکی که در فضای باز نصب میشوند، از نوع Flameproof (Ex d) هستند تا اگر جرقهای در داخل موتور ایجاد شد، شعله آن به محیط بیرون راه پیدا نکند.
در پالایشگاهها، فرآیندهای تقطیل و شیمیایی در فشار و دماهای بالایی انجام میشود. خطر نشت گاز و بخار همیشه وجود دارد. تجهیزات کنترلی مانند سنسورهای فشار و دما، سوئیچهای نهایی و درایوهای موتور باید با گواهینامههای ATEX یا IECEx نصب شوند. استفاده از تابلوهای برق مقاوم در برابر انفجار (پرسوری) در نزدیکی واحدهای عملیاتی ضروری است تا فرمانهای موتورها و پمپها ایمن باقی بماند.
در خطوط لوله و مخازن ذخیره سوخت، استفاده از تجهیزات ضد انفجار در ایستگاههای تقلیل فشار و تلمبهخانهها الزامی است. همچنین، سیستمهای ارتباطی و تلفنهایی که کارگران در این مناطق استفاده میکنند، باید ضد انفجار باشند. حتی دوربینهای مداربسته (CCTV) برای نظارت بر ایمنی نیز باید از نوع Ex باشند تا ایجاد جرقه نکنند.
یکی از چالشهای بزرگ در این صنایع، تعمیرات است. وقتی یک تکنسین میخواهد یک تجهیز ضد انفجار را باز کند، باید مطمئن باشد که محیط ایمن است. تجهیزات مدرن ضد انفجار طراحی شدهاند که تعویض قطعات داخلی (مثل فیوز یا رله) بدون باز کردن محفظه ضد انفجار انجام شود تا ایمنی حفظ شود. استفاده از کابلهای شیلددار و آرتهای (Glands) ضد انفجار برای اتصال کابلها به تجهیزات، نقش مهمی در جلوگیری از نفوذ گاز به داخل بدنه دارد.
در صنایع نفت و گاز، تجهیزات برقی ضد انفجار یک جزء لاینفک از طراحی و عملیات هستند. این تجهیزات با تحمل شرایط سخت محیطی و خنثی کردن خطر جرقه، تداوم تولید را تضمین میکنند. شرکتهای نفتی با رعایت استانداردهای ایمنی، نه تنها جان کارکنان را حفظ میکنند، بلکه از آسیبهای میلیاردی به تاسیسات خود جلوگیری میکنند.