
مقدمه
بهبود ضریب توان (Power Factor Correction) یکی از مهمترین اقدامات برای کاهش هزینه برق و بهینهسازی شبکه است. اما وصل کردن خازنها به شبکه پیامدهای خاصی دارد که نیاز به تجهیزات ویژهای دارد. کنتاکتور خازنی (Capacitor Contactor) طراحی شده است تا دقیقا این چالش را حل کند. در این مقاله میبینیم چرا نمیتوانیم از کنتاکتور معمولی برای بانک خازنی استفاده کنیم.
وقتی خازن خاموش به شبکه متصل میشود، behaves مانند یک اتصال کوتاه لحظهای. جریان هجومی (Inrush Current) بسیار شدیدی به وجود میآید که میتواند چندین برابر جریان نامی خازن باشد. اگر از کنتاکتور معمولی استفاده کنید، این جریان هجومی باعث جوش خوردن کنتاکتها و خرابی سریع کنتاکتور میشود. همچنین، خازنها باقیمانده ذخیره میکنند که در زمان وصل مجدد خطرناک است.
کنتاکتور خازنی شبیه کنتاکتور معمولی است اما یک تفاوت مهم دارد: دارای مقاومتهای پیششارژ (Pre-charge resistors) است. این مقاومتها به صورت موازی با کنتاکتهای اصلی قرار دارند.
وقتی کنتاکتور بسته میشود، ابتدا جریان از روی مقاومتها عبور میکند. این مقاومتها جریان هجومی را محدود کرده و اجازه میدهند خازن آرام شارژ شود. پس از چند میلیثانیه، کنتاکتهای اصلی بسته میشوند و مقاومتها از مدار خارج میشوند.
کنتاکتور معمولی هیچ مقاومتی برای محدود کردن جریان هجومی ندارد. استفاده از آن در بانک خازنی باعث میشود که کنتاکتها به سرعت دچار فرسایش و پلاک زدن شوند. کنتاکتور خازنی به طور خاص برای تحمل جریانهای ضربهای خازن تقویت شده است.
کنتاکتورهای خازنی همچنین به کاهش نوسانات ناشی از کلیدزنی خازنها در شبکه کمک میکنند. وقتی بانک خازنی به صورت مرحله به مرحله (Stepped) کار میکند، کنتاکتورهای خازنی اطمینان میدهند که این کلیدزنی بدون ایجاد اغتشاش شدید برای سایر تجهیزات صورت میگیرد.
اگر در حال طراحی یا تعمیر یک بانک خازنی هستید، حتما باید از کنتاکتورهای مخصوص خازنی استفاده کنید. هرگز کنتاکتور معمولی را جایگزین آن نکنید. هزینه تفاوت کنتاکتور خازنی نسبت به کنتاکتور معمولی بسیار ناچیز است در برابر هزینههای ناشی از خرابی تجهیزات و آتشسوزی احتمالی.