مقدمه
در صنعت برق، انتخاب نوع صحیح کنتاکتور تاثیر مستقیمی بر ایمنی و کارایی سیستم دارد. مهندسان و تکنسینها اغلب با انتخابی میان “کنتاکتور خلاء” و “کنتاکتور معمولی” مواجه میشوند. در حالی که کنتاکتورهای معمولی (Magentic Contactor) سالهاست در صنایع پایینولتاژ خدمت میکنند، کنتاکتورهای خلاء برای کاربردهای فشار متوسط و بالا طراحی شدهاند. در این مقاله به بررسی تفاوتهای فنی، مزایا و معایب این دو نوع کنتاکتور میپردازیم تا تصمیمگیری را برای شما آسانتر کنیم.
کنتاکتور معمولی در فضای باز هوا عمل میکند. وقتی جریان به کویل اعمال میشود، یک میدان مغناطیسی ایجاد شده و کنتاکتهای اصلی را به هم میفشارد. وقتی کنتاکتور قطع میشود، یک قوس الکتریکی (Arc) بین صفحات کنتاکت شکل میگیرد. در کنتاکتورهای معمولی، یک محفظه “کوچکننده قوس” یا Arc Chute وجود دارد که این قوس را قطع و خنک میکند. این تکنولوژی برای ولتاژهای پایین (مثلاً تا ۱۰۰۰ ولت) کاملاً کارآمد است و هزینه تولید آن نیز پایین است.
کنتاکتور خلاء (Vacuum Contactor) از تکنولوژی بسیار متفاوتی بهره میبرد. کنتاکتهای این دستگاه درون یک محفظه مهر و موم شده قرار دارند که هوا از آن تخلیه شده است (خلاء). از آنجا که هیچ مولکول هوا برای یونیزه شدن وجود ندارد، قوس الکتریکی در لحظه جدا شدن کنتاکتها شکل نمیگیرد یا به سرعت خاموش میشود. این ویژگی باعث میشود که کنتاکتور خلاء بتواند جریانهای بسیار بالا و ولتاژهای بالا (۳ کیلوولت تا ۳۶ کیلوولت) را به راحتی قطع و وصل کند.
یکی از تفاوتهای چشمگیر، سایز فیزیکی است. کنتاکتور معمولی برای جریانهای بالا، ابعاد بزرگ و سنگینی دارد. اما کنتاکتور خلاء به دلیل فاصله قطع کمتر در محیط خلاء، بسیار جمع و جور است. از نظر طول عمر، کنتاکتور خلاء برنده میدان است. از آنجا که کنتاکتهای آن در محیطی بدون اکسیداسیون کار میکنند، فرسایش بسیار کمی دارند و میتوانند میلیونها سیکل قطع و وصل را تحمل کنند. در مقابل، کنتاکتهای معمولی در معرض نویز، گرد و غبار و قوسهای الکتریکی هستند که به مرور زمان باعث فرسایش پلاتینها میشوند.
در کاربردهای فشار متوسط، استفاده از کنتاکتور معمولی خطرناک است، زیرا قوس الکتریکی ایجاد شده میتواند بسیار بزرگ باشد و خطر آتشسوزی یا انفجار را افزایش دهد. کنتاکتور خلاء این خطر را به دلیل خلاء کامل از بین میبرد. همچنین، نگهداری کنتاکتور خلاء سادهتر است؛ چون نیازی به تمیزکاری دورهای محفظه قوس یا تنظیم فاصله کنتاکتها در محیطهای کثیف وجود ندارد.
انتخاب میان کنتاکتور خلاء و معمولی کاملاً به ولتاژ و جریان سیستم شما بستگی دارد. اگر پروژه شما در رنج ولتاژ پایین است و هزینهها برایتان مهم است، کنتاکتور معمولی انتخاب خوبی است. اما اگر با ولتاژهای متوسط یا بالا (بالای ۱۰۰۰ ولت) سر و کار دارید، کنتاکتور خلاء نه تنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت ایمنی است. کنتاکتور خلاء با دوام بالا و عملکرد بینظیر، سرمایهگذاری بلندمدت مناسبی برای صنایع سنگین است.