
مقدمه
موتورهای سنگین یا همان Large Motors قلب تپنده کارخانجات، معادن و صنایع نفت و گاز هستند. مدیریت و کنترل این موتورها چالشهای خاصی دارد که کنتاکتورهای معمولی نمیتوانند با آن مقابله کنند. انتخاب کنتاکتور مناسب برای موتورهای سنگین نیازمند درک عمیقی از جریان هجومی (Inrush Current)، نوع بار و سیکل کارکرد است. در این مقاله بررسی میکنیم که چگونه بهترین کنتاکتور را برای یک موتور با توان بالا انتخاب کنیم.
موتورهای سنگین هنگام استارت زدن، جریانی بین ۵ تا ۷ برابر جریان نامی خود مصرف میکنند. این جریان ضربهای باعث تولید نیروهای الکتروموتوری زیادی میشود که میتواند کنتاکتور را باز نگه دارد یا باعث پلاک زدن شود. انتخاب کنتاکتور باید بر اساس توان تحمل جریان هجومی باشد، نه فقط جریان نامی. دیتاشیت کنتاکتورها معمولاً جریانی را که میتوانند در شرایط استارت تحمل کنند مشخص کردهاند.
برای موتورهای سنگین، استاندارد IEC ردههای مختلفی را تعریف کرده است. رده AC-3 برای موتورهایی است که استارت میشوند و سپس با دور کامل کار میکنند (Running). اما اگر موتور سنگین شما زیاد استارت و استاپ میشود (مانند جرثقیل یا پرس)، باید از کنتاکتور با رده کاربری AC-4 استفاده کنید. کنتاکتورهای AC-4 تحمل قوس الکتریکی بالاتری دارند و برای قطع جریان موتور در حالت چرخش طراحی شدهاند. استفاده نادرست (AC-3 در جای AC-4) باعث خرابی سریع کنتاکتور میشود.
برای جریانهای بسیار بالا (مثلاً بالای ۵۰۰ آمپر)، ممکن است پیدا کردن یک کنتاکتور تک با این سایز سخت یا پرهزینه باشد. در این حالت، مهندسان گاهی از دو کنتاکتور به صورت موازی استفاده میکنند تا جریان را تقسیم کنند. البته این کار نیاز به تنظیمات دقیق دارد تا جریان به صورت مساوی بین دو کنتاکتور تقسیم شود. همچنین میتوان از کنتاکتورهای خاصی که دارای کنتاکتهای بزرگتر (Pole Size) هستند استفاده کرد.
موتورهای سنگین معمولا در محیطهای سخت کار میکنند. کنتاکتور انتخابی باید دارای درجه حفاظت IP بالایی باشد و در برابر گرد و غبار و رطوبت مقاوم باشد. همچنین، کنتاکتورهایی که برای جریان بالای ۱۰۰ آمپر هستند، گرمای قابل توجهی تولید میکنند. باید مطمئن شوید که تابلو برق دارای فن خنککننده است تا دمای کنتاکتور از حد مجاز تجاوز نکند، زیرا حرارت باعث کاهش توان تحمل کنتاکتور میشود.
انتخاب کنتاکتور برای موتورهای سنگین علمی است که ترکیبی از مهندسی و تجربه است. شما باید به جریان نامی، جریان هجومی، سیکل کارکرد و شرایط محیطی به صورت همزمان توجه کنید. استفاده از کنتاکتور درست باعث میشود که موتور سنگین شما همیشه در اوج کارایی قرار داشته باشد و از توقفهای پرهزینه جلوگیری شود. قبل از خرید، حتما با کارشناس فروش تجهیزات صنعتی مشورت کنید.