
مقدمه
در بانکهای خازنی اتوماتیک، قطعهای وجود دارد که مثل مغز عمل میکند: رگولاتور ضریب توان (Power Factor Regulator). این دستگاه هوشمند وظیفه دارد وضعیت ضریب توان شبکه را بررسی کرده و تعداد خازنهای لازم را تعیین کند. بدون رگولاتور، بانک خازنی اتوماتیک عملا کارایی ندارد. در این مقاله با نحوه عملکرد و اهمیت رگولاتور آشنا میشویم.
رگولاتور ضریب توان دائماً ولتاژ و جریان هر فاز را از طریق ترانسفورمаторهای جریان (CT) و سیمهای ولتاژ اندازهگیری میکند. با این دادهها، ضریب توان لحظهای را محاسبه میکند. رگولاتور عدد محاسبه شده را با مقدار هدف (که مهندس روی آن تنظیم کرده است، مثلاً ۰.۹۵) مقایسه میکند. اگر ضریب توان کمتر از هدف باشد، رگولاتور خروجیهای خود را فعال میکند تا کنتاکتورهای خازنی وصل شوند. این فرآیند تا رسیدن به ضریب توان مطلوب ادامه مییابد.
یکی از قابلیتهای مهم رگولاتور، تنظیم برنامه سوییچینگ است. رگولاتور میتواند به گونهای تنظیم شود که خازنها را به صورت چرخشی (Rotation) وصل کند. این یعنی اگر خازن شماره ۱ در سیکل قبلی وصل بوده، این بار از خازن شماره ۲ استفاده میکند. این کار باعث میشود که عمر خازنها یکسان شود و هیچ خازنی زودتر از بقیه فرسوده نشود. همچنین، مهندس میتواند زمان تاخیر بین سوییچینگها را تنظیم کند تا از فشار ناگهانی بر شبکه جلوگیری شود.
رگولاتورهای مدرن دارای نمایشگرهای LCD هستند که اطلاعات مفیدی را نمایش میدهند. این اطلاعات شامل ضریب توان فعلی، ولتاژ فازها، جریان بار و توان راکتیو مورد نیاز است. همچنین، رگولاتور سیستم آلارم دارد. اگر مشکلی پیش بیاید، مثلاً ولتاژ خیلی بالا برود یا خازنی وصل نشود، رگولاتور یک آلارم صوتی یا بصری فعال میکند و کد خطا را نمایش میدهد. این قابلیت به تکنسینها کمک میکند تا سریعتر مشکل را پیدا کنند.
برخی رگولاتورهای پیشرفته قابلیت تحلیل هارمونیکها را نیز دارند. آنها میتوانند سطح اعوجاج هارمونیک کل (THD) را اندازه بگیرند و اگر هارمونیکها بیش از حد مجاز باشند، به اپراتور هشدار دهند. این ویژگی برای حفاظت از بانک خازنی بسیار مهم است، زیرا هارمونیکهای بالا میتوانند باعث خرابی خازنها و رزونانس شوند.
رگولاتور ضریب توان مغز متفکر سیستم اصلاح توان است. بدون این دستگاه، کنترل خازنها غیرممکن است و سیستم ممکن است ناپایدار شود. انتخاب یک رگولاتور با دقت بالا و قابلیتهای برنامهریزی مناسب، تضمین میکند که بانک خازنی شما بهینهترین عملکرد را داشته باشد و همیشه بهترین ضریب توان را فراهم کند.