مقدمه
تابلو برق صنعتی مانند مغز بدن یک کارخانه عمل میکند. تمام فرمانهای قطع و وصل، حفاظت و توزیع برق در این کابینت اتفاق میافتد. یک تابلو برق استاندارد از اجزای مختلفی تشکیل شده که هر کدام وظیفه خاصی دارند. شناخت این اجزا برای مهندسین، تکنسینها و دانشجویان برق ضروری است. در این مقاله اجزای اصلی تابلو برق صنعتی را به زبان ساده بررسی میکنیم.
در ورودی تابلو برق صنعتی، شینههای مسی یا آلومینیومی به طول کابینت قرار میگیرند. شینهها وظیفه توزیع جریانهای بالا به کلیدها و فیوزها را بر عهده دارند. آنها معمولاً با رنگهای استاندارد (قرمز/زرد/آبی برای فازها، آبی روشن برای نول و زرد دو طلا برای ارت) مشخص میشوند. شینهها باید بتوانند جریان اوج (Peak Current) و جریان اتصال کوتاه را بدون ذوب شدن تحمل کنند.
این کلیدها در ورودی و فیدرهای اصلی تابلو نصب میشوند. کلیدهای مینیاتوری (MCB) برای مدارهای فرمان و روشنایی استفاده میشوند. کلیدهای قدرت (MCCB) و کلیدهای هوایی (ACB) برای موتورها و تغذیه اصلی تابلو کاربرد دارند. آنها وظیفه قطع جریان در صورت اتصال کوتاه و اضافه بار را دارند و در صورت خطا، سیستم را ایزوله میکنند. قابلیت قطع توان آنها نشاندهنده کیفیت آنهاست.
کنتاکتورها برای قطع و وصل موتورها و بارهای قدرتی به صورت الکتریکی استفاده میشوند. آنها در کنار رلههای حرارتی، استارتدلتا یا استارتهای مستقیم را میسازند. کنتاکتورها باید بتوانند جریان نامی موتور را تحمل کنند و در لحظه استارت، جریان ضربهای را بدون چسبیدن تماسها عبور دهند. تابلوهای صنعتی معمولاً چندین کنتاکتور برای موتورهای مختلف دارند.
این بخش شامل فیوزها، رلههای حرارتی (Thermal Overload)، رلههای زمانی (Timers) و رلههای حفاظتی دیجیتال است. فیوزها حفاظت نهایی کوتاه مدت هستند. رلههای حرارتی موتورها را در برابر اضافه بار گرم شدن محافظت میکنند. تایمرها برای کنترل توالی عملیات استفاده میشوند. این تجهیزات روی ریلهای DIN (DIN Rail) نصب میشوند و مدیریت فرمان را انجام میدهند.
تمام اتصالات داخل تابلو به وسیله ترمینالهای فیشی یا پیچی انجام میشود. ترمینالها امکان تعویض سیمها و تست راحت را فراهم میکنند. سیمکشی باید طبق استانداردهای رنگی و با سیمهای مناسب (با مقطع درست) انجام شود. نظم در سیمکشی نه تنها زیبایی دارد، بلکه برای عیبیابی و نگهداری بسیار مهم است. تگگذاری ترمینالها در تابلوهای صنعتی الزامی است.
تابلو برق صنعتی یک سیستم یکپارچه است که اگر هر کدام از اجزای آن خراب شود، کل کارخانه متوقف میشود. شناخت وظیفه شینهها، کلیدها، کنتاکتورها و رلهها، کلید طراحی و نگهداری صحیح است. استفاده از اجزای باکیفیت و مونتاژ اصولی، تضمینکننده پایداری سیستم است.