
مقدمه
پروژههای بزرگ صنعتی مانند پتروشیمیها، فولاد و معادن، مقیاس و پیچیدگی متفاوتی با پروژههای کوچک دارند. در این پروژهها، خرابی یک تجهیز میتواند کل پروژه را متوقف کند و میلیونها تومان خسارت وارد کند. انتخاب تجهیزات مناسب برای این مقیاس، نیازمند دیدگاه سیستماتیک و توجه به جزئیات فنی و لجستیکی است. در این مقاله نکات کلیدی انتخاب تجهیزات برای پروژههای کلان صنعتی را بررسی میکنیم.
در پروژههای بزرگ، جریانهای اتصال کوتاه بسیار بالاست. انتخاب کلیدهای قدرت (ACB و MCCB) با توان قطع کافی (Breaking Capacity) حیاتی است. کلید باید بتواند جریان کوتاهشدن را بدون انفجار قطع کند. همچنین، استفاده از سیستمهای باسبار (Busbar) و ترانسفورماتورهای قدرت دقیق اهمیت دارد. نباید از تجهیزات خانگی یا سبک صنعتی برای این بخشها استفاده کرد. همیشه حاشیه ایمنی (Safety Factor) کافی در انتخاب جریان نامی در نظر بگیرید.
یکی از مهمترین مفاهیم در پروژههای بزرگ، “هماهنگی حفاظتی” است. یعنی اگر خطایی در یک فیدر فرعی رخ دهد، فقط کلید همان فیدر قطع شود و کلید اصلی کل کارخانه خاموش نشود. این کار نیازمند محاسبات دقیق و انتخاب کلیدها و رلههایی است که منحنی تریپ (Trip Curve) هماهنگ داشته باشند. انتخاب تصادفی کلیدها بدون بررسی هماهنگی، میتواند باعث توقف کل پروژه شود.
در پروژههای نفت و گاز و معادن، محیط خطرناک است. تجهیزات باید دارای گواهینامههای Ex (مثل ATEX) باشند. همچنین، در محیطهای ساحلی یا مرطوب، تجهیزات باید پوششهای خاصی در برابر خوردگی (مانند گالوانیزه گرم یا استیل) داشته باشند. در مقیاس بزرگ، خرابی ناشی از خوردگی هزینهبر است. انتخاب درجه حفاظت IP (مانند IP66) برای تابلوهای بیرونی ضروری است.
در پروژههای بزرگ، حجم قطعات زیاد است. باید از تامینکنندهای خرید کنید که بتواند حجم بزرگی از تجهیزات را در زمان کوتاه تحویل دهد. همچنین، استراتژی نگهداری قطعات یدکی باید تعریف شود. مثلاً برای هر نوع کنتاکتور که در ۵۰ جای کارخانه استفاده شده، باید حداقل ۲ تا قطعه یدکی در انبار وجود داشته باشد. قراردادهای خدمات پس از بلندمدت (SLA) با تامینکننده برای تامین قطعات در چند سال آینده ضروری است.
در پروژههای بزرگ، نیاز به سیستمهای نظارت بر قدرت (Power Monitoring System) است. باید تجهیزاتی را انتخاب کنید که قابلیت ارتباط با پروتکلهای صنعتی (مانند Modbus, Profibus) را دارند تا بتوانید آنها را به سیستم SCADA یا DCS متصل کنید. این امکان به مهندسان اجازه میدهد که مصرف انرژی و وضعیت تجهیزات را از راه دور کنترل کنند. خرید تجهیزات “بدون هوش” در پروژههای مدرن اشتباه است.
انتخاب تجهیزات برای پروژههای بزرگ صنعتی فراتر از نگاه کردن به کاتالوگ است. نیازمند مهندسی سیستم، بررسی هماهنگی حفاظتی، توجه به شرایط محیطی و تضمین تامین قطعات است. یک انتخاب غلط در این مقیاس، خسارات سنگینی به همراه دارد. همیشه با مشاوران ارشد برق در چنین پروژههایی مشورت کنید.