
مقدمه
در لایههای مختلف حفاظتی الکتریکی، فیوزها به عنوان آخرین خط دفاعی شناخته میشوند. زمانی که خطاهای بسیار شدید رخ میدهد و سایر کلیدها ناتوان از قطع هستند، فیوز مدار را قربانی میکند تا ایمنی تاسیسات تضمین شود. در این مقاله تفاوت فیوز معمولی و کلید فیوز و جایگاه آنها در تابلو برق را بررسی میکنیم.
فیوز سادهترین عنصر حفاظتی در مدار الکتریکی است. این قطعه شامل یک سیم یا تکه فلز با ضخامت دقیق است که نقطه ذوب مشخصی دارد. وقتی جریان اتصال کوتاه (کمترین مقاومت و بیشترین جریان) عبور میکند، گرمای تولید شده در مدت زمان کوتاه سیم داخل فیوز را ذوب میکند و مدار را قطع میکند. فیوز سرعت عمل بسیار بالایی دارد اما یک بار مصرف است و پس از عملکرد باید تعویض گردد.
کلید فیوز ترکیبی از یک کلید قطعکننده دستی و فیوز است. این تجهیز به کاربر اجازه میدهد تا برای تعمیرات، مدار را به صورت دستی قطع کند (ایزولاسیون کامل) و در عین حال از حفاظت فیوز بهرهمند شود. برخلاف فیوز خشک که جدا کردن آن خطرناک است، کلید فیوز دارای دستهای است که اپراتور میتواند فیوز را با ایمنی کامل خارج یا جایگذاری کند. کلید فیوز اغلب در ورودی تابلوهای فرعی یا تغذیه ماشینآلات استفاده میشود.
قطع اطمینانبخش در اتصال کوتاه شدید: فیوزها توان قطع (Breaking Capacity) بسیار بالایی دارند که حتی گاهی از کلیدهای اتوماتیک هم بیشتر است.
انتخابپذیری (Selectivity): میتوان فیوزها را طوری انتخاب کرد که در صورت خطا، فیوز نزدیکتر به منبع خراب شود و بقیه شبکه برقرار بماند.
هزینه اولیه پایین: فیوزها نسبت به کلیدهای اتوماتیک پیچیده، قیمت پایینتری دارند.
بزرگترین عیب فیوز، یک بار مصرف بودن آن است. اگر فیوز به دلیل اضافه بار یا نوسان لحظهای بسوزد، حتما باید تعویض شود. همچنین تشخیص سوختن فیوز (مگر در مدلهای شاخصدار) کمی دشوار است. در کلید فیوز، این مشکل با طراحی ویژه دسته کنترل بهتر شده است.
فیوزها معمولاً برای حفاظت از ترانسفورماتورهای کوچک، مدارهای کمکی و تجهیزات حساس الکترونیکی استفاده میشوند. کلید فیوزها نیز در محیطهای صنعتی که نیاز به قطعکنندهای با توان قطع بالا و قابلیت ایزولاسیون فیزیکی است، کاربرد فراوان دارند.
فیوز و کلید فیوز با وجود سادگی، نقشی حیاتی در ایمنی برق دارند. آنها تضمین میکنند که در بدترین سناریوهای اتصال کوتاه، تجهیزات شما آسیب نبینند. استفاده از کلید فیوز دسترسی ایمن به فیوز را فراهم میکند و برای هر تابلو برق صنعتی توصیه میشود.